رجیستری مسافری مدل‌های آیفون ۱۸ پرو و آیفون ۱۸ پرو مکس از اواخر هفته گذشته متوقف شده است؛ تصمیمی که می‌تواند مسیر ورود جدیدترین گوشی‌های اپل به بازار ایران، درآمدهای دولت و فعالیت واردکنندگان رسمی را تحت‌تأثیر قرار دهد.
مجید پویان‌آرا، رئیس هیئت‌مدیره انجمن تلفن همراه، تبلت و لوازم جانبی ایران، از توقف ثبت و فعال‌سازی گوشی‌های آیفون ۱۸ واردشده از مسیر مسافری خبر داده است. این اتفاق در شرایطی رخ داده که پیش‌تر امکان ثبت مدل‌های پرو و پرو مکس این سری در سامانه گمرک فراهم شده بود و هزینه رجیستری این گوشی‌ها نیز حدود ۱۸۰ تا ۱۹۰ میلیون تومان اعلام شده بود.
پویان‌آرا در گفت‌وگو با ایرنا با اشاره به توقف رجیستری آیفون ۱۸ از اواخر هفته گذشته، تأکید کرد که موضوع این گوشی‌ها را نمی‌توان صرفاً یک مسئله مرتبط با ورود یک مدل جدید تلفن همراه به کشور دانست. به گفته او، تصمیمات مربوط به رجیستری با درآمدهای دولت، حقوق مصرف‌کنندگان، فعالیت واردکنندگان رسمی و شرایط کلی بازار موبایل ارتباط مستقیم دارد.
احتمال افزایش ورود غیررسمی آیفون ۱۸ به بازار
یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده درباره ادامه محدودیت رجیستری، احتمال انتقال تقاضای موجود از مسیرهای قانونی به کانال‌های غیررسمی است.
رئیس هیئت‌مدیره انجمن تلفن همراه هشدار داده است که اگر امکان رجیستری مسافری آیفون ۱۸ همچنان محدود بماند، احتمال ورود تعداد قابل‌توجهی از این گوشی‌ها از مسیرهای غیررسمی افزایش پیدا می‌کند. چنین وضعیتی می‌تواند بخشی از گردش مالی بازار را از مسیرهای شفاف و قابل نظارت خارج کند.
این شرایط همچنین ممکن است درآمدهای دولت از محل حقوق ورودی، عوارض، مالیات بر ارزش افزوده و سایر مبالغ مرتبط با واردات رسمی را کاهش دهد. در نتیجه، نحوه سیاست‌گذاری درباره رجیستری می‌تواند فراتر از بازار تلفن همراه، بر درآمدهای مرتبط با تجارت این کالا نیز اثرگذار باشد.
نگرانی درباره گارانتی و خدمات پس از فروش
موضوع دیگری که در صورت افزایش واردات غیررسمی آیفون ۱۸ مطرح می‌شود، وضعیت خدمات پس از فروش است.
به گفته پویان‌آرا، گوشی‌هایی که خارج از مسیرهای رسمی وارد کشور می‌شوند، لزوماً از خدمات پس از فروش و گارانتی معتبر و قابل پیگیری برخوردار نیستند. در چنین شرایطی، مصرف‌کننده ممکن است هنگام بروز نقص فنی یا نیاز به تعمیر، با محدودیت بیشتری برای دریافت خدمات مواجه شود.
از این منظر، تفاوت میان واردات رسمی و غیررسمی تنها به نحوه ورود گوشی به کشور محدود نمی‌شود و می‌تواند کیفیت خدماتی را که پس از خرید در اختیار مشتری قرار می‌گیرد نیز تحت‌تأثیر قرار دهد.
توقف رجیستری آیفون ۱۸ چه اثری بر بازار موبایل دارد؟
محدود شدن رجیستری لزوماً به معنای کاهش تقاضا برای آیفون ۱۸ نیست. اگر تقاضای مصرف‌کنندگان برای این مدل‌ها همچنان وجود داشته باشد، احتمال دارد بخشی از خریداران به سمت کانال‌هایی حرکت کنند که خارج از شبکه رسمی فعالیت می‌کنند.
پویان‌آرا معتقد است شرکت‌های واردکننده، شبکه توزیع، فروشندگان و ارائه‌دهندگان خدمات پس از فروش، بخش‌های مختلف یک زنجیره اقتصادی به‌هم‌پیوسته هستند. بنابراین، تغییر در مسیر واردات می‌تواند آثار خود را در بخش‌های مختلف بازار نشان دهد.
در صورت انتقال تقاضا به بازار غیررسمی، کاهش شفافیت معاملات، تضعیف رقابت میان فعالان قانونی و کاهش انگیزه برای سرمایه‌گذاری در شبکه رسمی از جمله پیامدهای احتمالی خواهد بود.
سرنوشت رجیستری آیفون ۱۸ در هاله‌ای از ابهام
توقف رجیستری مسافری آیفون ۱۸ در شرایطی رخ داده که پیش‌تر مسیر ثبت مدل‌های پرو و پرو مکس این سری در سامانه گمرک باز شده بود. اکنون تداوم این وضعیت می‌تواند بر نحوه عرضه جدیدترین گوشی‌های اپل در بازار ایران اثر بگذارد.
از یک سو، محدودیت رجیستری می‌تواند ورود این محصولات را از مسیرهای رسمی دشوارتر کند و از سوی دیگر، در صورت باقی‌ماندن تقاضای بازار، زمینه فعالیت بیشتر کانال‌های غیررسمی را فراهم کند. به همین دلیل، تعیین تکلیف وضعیت رجیستری آیفون ۱۸ برای واردکنندگان، فروشندگان و مصرف‌کنندگان اهمیت ویژه‌ای دارد.
در نهایت، نحوه تصمیم‌گیری درباره رجیستری این گوشی‌ها باید علاوه بر کنترل واردات، آثار آن بر حقوق مصرف‌کنندگان، درآمدهای دولتی، خدمات پس از فروش و فعالیت فعالان رسمی بازار موبایل را نیز در نظر بگیرد.